[NL] Meisner, Adler, Tsjechov, Viewpoints: 4 acteertechnieken uitgelegd

Alle lessen worden in het Engels gegeven.

Als acteurs hun eerste cursus achter de rug hebben, veranderen de vragen. Het is niet meer “Wat doe ik met mijn handen?” maar “Welke techniek moet ik leren? Meisner? Tsjechov? Wat is het verschil?” De namen vallen in interviews en acteerboeken alsof iedereen allang weet wat ze betekenen.

Ik werk sinds 2008 als acteur in Thailand en geef sinds 2018 les bij MasterClass Studio, en ik geloof niet in één “juiste” techniek. Elk van de grote leraren vond een andere deur naar dezelfde kamer: waarachtig gedrag onder verbeelde omstandigheden. Hier een begrijpelijke gids voor vier van de nuttigste acteertechnieken: wat ze trainen en bij wie ze meestal passen.

Meisner: uit je hoofd, naar je tegenspeler

Sanford Meisner was in de jaren 1930 een van de Amerikaanse acteurs van het Group Theatre en gaf later tientallen jaren les aan de Neighborhood Playhouse in New York. Hij omschreef acteren als “waarachtig leven onder denkbeeldige omstandigheden”, en zijn hele aanpak draait om één idee: de waarheid van een scène zit in de ander, niet in jou.

Het bekendste hulpmiddel is de herhalingsoefening. Twee acteurs staan tegenover elkaar en herhalen een simpele observatie (“Je lacht.” “Ik lach.”), waarbij de manier waarop ze het zeggen met elke impuls mag veranderen. Klinkt gek. Is het niet. Het leert je stoppen met plannen en beginnen met reageren.

Wat het traint: luisteren, spontaniteit, emotionele eerlijkheid, spelen vanuit je tegenspeler.
Goed voor: acteurs die zich te veel voorbereiden, hun tekst “opvoeren” of vastlopen in hun hoofd. Erg nuttig voor camerawerk, waar de camera echte reacties vangt.

Adler: verbeelding, actie en de wereld van het stuk

Stella Adler hoorde ook bij het Group Theatre. Nadat ze in de jaren 1930 in Parijs bij Stanislavski had gestudeerd, stapte ze af van het gebruik van persoonlijke herinneringen om emotie op te roepen. In plaats daarvan leerde ze acteurs te werken vanuit de verbeelding en de gegeven omstandigheden van de tekst: waar ben ik, wanneer, tegen wie praat ik, wat is er net gebeurd?

Adler hechtte veel belang aan tekstanalyse, aan het begrijpen van de sociale wereld van het personage en aan heldere, speelbare acties. Je probeert niet verdrietig te zijn. Je verbeeldt je de omstandigheden volledig en gaat na wat het personage wil, en het gevoel volgt.

Wat het traint: verbeelding, tekstanalyse, specifieke keuzes, een groter bereik dan je alledaagse zelf.
Goed voor: acteurs die steeds zichzelf spelen, die klassiek of historisch materiaal willen aanpakken, en iedereen die liever vanuit de tekst werkt dan vanuit persoonlijke herinneringen.

Tsjechov: lichaam en verbeelding als één

Michael Tsjechov, neef van toneelschrijver Anton Tsjechov, was een van Stanislavski’s meest begaafde leerlingen aan het Moskous Kunsttheater. Zijn techniek is fysiek en zeer beeldend. In plaats van in je eigen verleden te graven, gebruik je lichaam en verbeelding om gevoel op te wekken.

Zijn bekendste hulpmiddel is het psychologische gebaar: één krachtige beweging met het hele lichaam die uitdrukt wat een personage wil, bijvoorbeeld reiken, duwen of trekken. Je repeteert het gebaar volledig, verbergt het daarna, en de energie blijft in je stem en lichaam terwijl je de scène speelt. Andere hulpmiddelen zijn het denkbeeldige lichaam, centra, atmosferen en bewegingskwaliteiten zoals boetseren, zweven, vliegen en uitstralen.

Wat het traint: fysieke expressie, transformatie, energie, een speelse relatie met je personage.
Goed voor: acteurs die zich vastgelopen of “te klein” voelen, die gedurfde personages willen, of die een veiliger pad naar sterke emotie zoeken dan werken met persoonlijke herinneringen.

Viewpoints: tijd, ruimte en het ensemble

Viewpoints begon bij choreografe Mary Overlie, die de Six Viewpoints ontwikkelde. Regisseurs Anne Bogart en Tina Landau pasten het later aan voor acteurs. Het is minder een methode om een personage te bouwen en meer een vocabulaire voor bewustzijn op het podium.

De Viewpoints van tijd zijn onder meer tempo, duur, kinesthetische respons en herhaling. De Viewpoints van ruimte zijn onder meer vorm, gebaar, architectuur, ruimtelijke verhouding en topografie. In de praktijk improviseert een groep in de ruimte, bewegend en reagerend op elkaar met volle aandacht, aanvankelijk zonder woorden of verhaal.

Wat het traint: aanwezigheid, lichaamsbewustzijn, verbinding in het ensemble, gevoel voor mise-en-scène.
Goed voor: toneelacteurs, devised theatre, iedereen die zich losgekoppeld voelt van zijn lichaam, en groepen die als echt ensemble willen werken.

Welke acteertechniek kies je dan?

Je hoeft er niet één te kiezen. De meeste werkende acteurs die ik ken hebben een persoonlijke gereedschapskist: wat Meisner voor het luisteren, Adler voor tekstwerk, Tsjechov als een personage een lichaam nodig heeft, Viewpoints om wakker te worden in de ruimte.

• Vast in je hoofd? Begin met Meisner.
• Speel je altijd jezelf? Ontdek Adler en Tsjechov.
• Stijf op het podium? Probeer Viewpoints.
• Helemaal nieuw? Leer eerst de basis: luisteren, doelen, verbeelding en samenspel. Daarna worden de technieken veel logischer.

Waarom het ertoe doet

Technieken zijn geen religies. Het zijn gereedschappen voor het moment waarop talent alleen niet genoeg is: een scène die niet tot leven komt, een personage dat ver weg voelt, een zenuwachtige auditie. Hoe meer deuren naar de kamer je kent, hoe minder vaak je buiten staat.